Duurzaamheidsbeleid

Duurzaamheidsbeleid

In september 2013 sloten meer dan 40 organisaties het Energieakkoord voor duurzame groei. Het Energieakkoord kent een hoge ambitie. In 2020 moet 14 procent van de energie duurzaam worden opgewekt. Daarnaast moet het energieverbruik in Nederland gemiddeld 1,5 procent per jaar omlaag. Duurzaamheid staat daarmee prominent op de agenda bij gemeenten. De doelstellingen uit het Energieakkoord hebben we via een Energietop, samen met gemeenten, burgers en het bedrijfsleven vertaald naar concrete actieplannen. De actieplannen bevatten zes thema’s; openbare verlichting, maatschappelijk vastgoed, schoolgebouwen, warmtenet, bestaande bouw en bedrijventerreinen. Voor ons gelden in de uitvoering deze doelstellingen en deze actieplannen als belangrijke leidraad. In dit hoofdstuk komen de projecten uit de actieplannen terug.

Energietop
In 2015 organiseerden wij de Energietop IJmond. Via deze Energietop wilden wij, samen met gemeenten en het bedrijfsleven binnen ons werkgebied, de doelstellingen uit het Nationale Energieakkoord vertalen naar een actieplan. Het actieplan moet ertoe bijdragen dat energiebesparende maatregelen versneld worden uitgerold. Aan de energietop hebben circa 175 mensen deelgenomen.

De Energietop kende een plenair gedeelte met diverse presentaties, maar ook een onderdeel waarbij deelnemers in groepen een thema vastpakten en nadachten over mogelijke uitwerkingen. Om deze sessies voor te bereiden hebben we diverse gesprekken gevoerd met wethouders, die tijdens de Energietop fungeerden als tafelvoorzitters en experts, veelal vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven. Via deze aanpak zorgden we dat de output van de Energietop zo concreet mogelijk en breed gedragen boven tafel kwam.

Bij een groot aantal tafels werd ingezet op het belang van bewustwording en gedragsverandering. Ook de bottom-up benadering kwam bij diverse tafels terug. In de praktijk komen steeds vaker creatieve initiatieven vanuit het bedrijfsleven en bewoners tot stand. Deze initiatieven moet je als gemeente faciliteren.

Naar aanleiding van de Energietop hebben de portefeuillehouders milieu zes thema’s benoemd waar wij concrete resultaten aan koppelden, waar wij in 2016 uitvoering aan gaan geven.
Thema’s en doelstellingen zijn:

  • Scholen twee scholen per gemeente 50% in energieverbruik omlaag
  • Zorginstellingen een zorginstelling per gemeente 50% in energieverbruik omlaag
  • Sportverenigingen een sportinstelling per gemeente 50% in energieverbruik omlaag
  • Gemeentelijke gebouwen een gemeentegebouw per gemeente 50% in energieverbruik omlaag
  • Openbare verlichting een wijk voorzien van Led
  • Bestaande bouw in een wijk een twintigtal huizen verduurzaamd, bijvoorbeeld via isolatie
  • Duurzame Bedrijven Verdere uitrol initiatief GreenBiz


Warmtenet
Warmte, afkomstig van Tata Steel, is kansrijk voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving in de IJmond. De toepassing van deze warmte zou via een regionaal warmtenet een kleine 10.000 woningen kunnen verwarmen. Dit zou een schaalsprong betekenen voor de duurzame energievoorziening van de IJmond. Om de haalbaarheid van een regionaal warmtenet te onderzoeken, ondertekenden Tata Steel, Provincie Noord-Holland, gemeente Velsen, Omgevingsdienst IJmond, Alliander en Véolia in 2014 een samenwerkingsovereenkomst.

De samenwerkende partijen stelden in 2014 een kansenkaart op met daarop potentiële aanbieders en afnemers van warmte. In 2015 is gewerkt aan de business case voor de benutting van warmte. Uitgangspunt bij het warmtenet is dat alle partijen profiteren van de verduurzaming. De woonlasten voor bewoners mogen niet stijgen en bij voorkeur dalen en het moet voor de corporaties de financieel meest aantrekkelijke manier zijn om te verduurzamen. In de toekomst moeten ook nieuwe aanbieders en afnemers van duurzame warmte toegang krijgen tot het open warmtenet. Afgelopen jaar zijn diverse gesprekken gevoerd met potentiële aanbieders en afnemers.

In 2015 lag de focus op woningcorporaties, waarmee op 26 november 2014 een samenwerkingsovereenkomst is gesloten. Met deze partijen is gezocht naar een rendabele pilot binnen ons werkgebied. Naar verwachting wordt in 2016 een deelbusinesscase voor IJmuiden Zeewijk afgerond en kan, in samenwerking met de woningcorporatie, een start worden gemaakt met deze pilot.

GreenBiz IJmond
In 2015 is het succesvolle initiatief GreenBiz Beverwijk uitgerold over de gehele IJmond. Hierdoor werken sinds mei 2015 ondernemers in de IJmond aan het verduurzamen van zeven bedrijventerreinen. GreenBiz Beverwijk werd hierbij GreenBiz IJmond. Binnen dit nieuwe initiatief wordt intensief samengewerkt met Ondernemersvereniging IJmond.

Kansrijke projecten
Afgelopen jaar hebben wij gebruikt om voet aan de grond te krijgen op de zeven bedrijventerreinen. We hebben eerst gezocht naar kwartiermakers. Nadat elk bedrijventerrein gekoppeld was aan een kwartiermaker, zijn we met deze kwartiermakers om tafel gaan zitten voor een verkennend gesprek. Via dit gesprek hebben we een inventarisatie gemaakt van de projecten en onderwerpen die op het meest kansrijk zijn voor de terreinen. Het gaat om:

  • Fietsstimuleringsplan IJmond Bereikbaar
  • Shuttle van IJmond Bereikbaar
  • Inzicht in isolatiemogelijkheden via warmtecamera
  • Inzicht in energieverbruik via datalogger
  • Plaatsen van zonnepanelen, zo mogelijk via HIRB-subsidie
  • Energiescan
  • Toepassingen ledverlichting
  • (Optimaliseren) Warmtekoudeopslag
  • Samenwerking in afvalinzameling

Informatiebijeenkomsten
De kwartiermakers gaven ook aan behoefte te hebben aan ondersteuning en overleg, om zo andere bedrijven te motiveren aan te haken en een bijdrage te leveren aan het verduurzamen van de bedrijfsterreinen. Waar dat mogelijk was, haakten we hiervoor aan bij al geplande bijeenkomsten van bijvoorbeeld OV IJmond. Daarnaast organiseerden we zelf bijeenkomsten op de bedrijventerreinen in Beverwijk, in Heemskerk op de Trompet en bij de Houtwegen, in Uitgeest, Velsen-Noord en Velserbroek. Tijdens deze bijeenkomsten informeerden we bedrijven over wat wij voor hen konden betekenen en legden we de focus op het belang om inzicht te krijgen in het eigen energieverbruik en informeerden we ondernemers hoe zij konden aanhaken bij het mobiliteitsprogramma van IJmond Bereikbaar.

Werkgroepen
Naar aanleiding van deze bijeenkomsten konden wij een aantal enthousiaste ondernemers vragen voor een actief rol binnen GreenBiz IJmond, waardoor nu bij bijna alle bedrijventerreinen een werkgroep is ontstaan met ondernemers die samen met ons gaan werken aan de uitrol van projecten rondom de thema’s inzicht in energieverbruik, afval, energiebesparing (via onder meer led-verlichting) en –opwekking (via zonnepanelen).

Inzicht in energieverbruik
Om inzicht te krijgen in het huidige gebruik en het besparingspotentieel, zijn diverse activiteiten opgestart op bedrijventerreinen in Uitgeest, Velsen-Noord en Velserbroek. Voor het bedrijventerrein in Velserbroek is een nulmeting uitgevoerd. Het onderzoek van Energygo moet naast een nulmeting ook algemeen inzicht geven in de duurzame kansen op het bedrijventerrein. Energygo zal GreenBiz ook adviseren hoe ondernemers deze kansen organisatorisch kunnen realiseren. Naar verwachting is dit advies begin 2016 beschikbaar. Dit advies, alsook de nulmeting worden vertaald naar een lange termijn visie om het bedrijventerrein te verduurzamen.

In Velsen-Noord zijn wij samen met ondernemers van het bedrijventerrein op de fiets gestapt om op zoek te gaan naar plekken en bedrijven op het terrein waar slimmer kan worden omgegaan met energie, het zogenaamde laaghangende fruit. Tijdens de fietstocht maakten wij ook gebruik van de warmtecamera om te achterhalen of gebouwen voldoende zijn geïsoleerd. De resultaten van de fietstocht hebben wij gepresenteerd tijdens een informatiebijeenkomst.

In Uitgeest hebben wij bij twee bedrijven gedurende een aantal weken via de datalogger gemeten of en op welke manier zij hun installaties optimaler konden inregelen. Bij diverse andere
bedrijven zijn foto’s gemaakt met een warmtecamera om zo isolatielekken te kunnen ontdekken. Alle resultaten gebruiken wij als voorbeeld om andere ondernemers ook te bewegen binnen het bedrijf het energiebesparingspotentieel te onderzoeken.

PreSail
Tijdens de PreSail kwamen op uitnodiging van GreenBiz IJmond en Omgevingsdienst IJmond ondernemers, bestuurders en gemeenten samen om de mogelijkheden te verkennen op het gebied van energiebesparing, mobiliteit, afval en zonne-energie. Zes bedrijven waren uitgenodigd om via een pitch van drie minuten de aanwezigen te inspireren duurzamer te ondernemen. Aansluitend op deze bijeenkomst was de Tres Hombres open voor alle ondernemers uit de IJmond om kennis te maken met de mogelijkheden die GreenBiz IJmond hen kan bieden.

Wij wonen wijzer
Particuliere woningeigenaren in de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Landsmeer, Oostzaan, Uitgeest, Velsen en Zeevang konden afgelopen jaar subsidie aanvragen voor het verduurzamen van hun woning. Wij gaven uitvoering aan de subsidieregeling duurzame energiemaatregelen bestaande bouw Noord-Holland.

Om bekendheid te geven aan de subsidieregeling, hebben wij de campagne ‘Wij wonen wijzer’ opgezet. Via een website, folder en artikelen in de krant werden inwoners geïnformeerd. Voor particuliere woningeigenaren in de vier IJmondgemeenten was subsidie beschikbaar voor woningisolatie; dak-, vloer- en gevelisolatie en HR++ glas. In de gemeenten Landsmeer, Oostzaan en Zeevang kon subsidie worden aangevraagd voor een zonneboiler, lage temperatuurverwarming, (combi)Warmtepomp, of douchewater-warmteterugwinning. In Oostzaan en Landsmeer kon de subsidie ook worden aangevraagd voor zonnepanelen.

De subsidie is voor de gemeenten Landsmeer, Oostzaan en Wormerlang volledig benut. Voor de overige gemeenten is nog wel subsidie beschikbaar. In het onderstaande overzicht staan alle aanvragen die wij per gemeente ontvingen en hebben behandeld.

Wij wonen wijzer, subsidieregeling woningisolatie

GemeenteAanvragenAfgehandeld
Beverwijk6041
Bloemendaal9153
Heemskerk7255
Uitgeest2819
Velsen12185
Landsmeer5047
Oostzaan4839
Over-gemeenten10
Wormerland66
Zeevang3131

Toelichting tabel
Een inwoner die subsidie bij ons aanvraagt, maakt daarvoor gebruik van ons aanvraagformulier. Wanneer wij de aanvraag en offerte goedkeuren, kan een erkend installatiebureau opdracht krijgen de isolatiemaatregel toe te passen. Wanneer de werkzaamheden zijn afgerond, stuurt de inwoner ons een gereedmeldingsformulier met factuur. Pas wanneer deze binnen is, keren wij de subsidie uit en is de aanvraag afgehandeld.

RAP Wonen Zuid-Kennemerland/IJmond
Provincie Noord-Holland en gemeenten in Zuid-Kennemerland en de IJmond ondertekenden op 28 februari 2013 het Regionaal Actieprogramma (RAP) Wonen Zuid Kennemerland/IJmond 2012-2015.
In dit programma werken de partijen samen om een evenwichtig en afgestemd kader te scheppen voor het woonbeleid in de regio. In het RAP staan ook afspraken voor de verduurzaming van de bestaande woningbouw. Belangrijk, want de woonlasten worden in toenemende mate bepaald door de kosten van energie. En juist hier liggen binnen de bestaande bouw veelal besparingsmogelijkheden. Binnen de RAP zetten wij in op drie pijlers:

  • Bewustwording bij inwoners over de energielasten en hoe zij hierop kunnen besparen
  • Samenwerking met duurzaam bouwloket, waar alle inwoners terecht kunnen voor vragen en advies over woningisolatie en zonne-energie.
  • Lerende netwerken
  • Provincie Noord-Holland heeft subsidie verleend voor een belangrijk deel van de financiering van deze projecten.

Lerend netwerk
In 2015 zijn wij een Lerend netwerk gestart. Eén voor de huursector en één voor particuliere woningbouw. Binnen het Lerend netwerk huursector werken gemeenten en woningcorporaties samen aan de verduurzaming van de sociale woningbouw. Binnen het Lerend netwerk particuliere bouw, werken gemeenten, het Duurzaam Bouwloket en marktpartijen samen. Via deze constructie
werken wij samen aan kansrijke aanpakken en concepten die aansluiten op de wensen en mogelijkheden van de specifieke doelgroepen. In de praktijk gaan wij de markt actiever benaderen met een gezamenlijke boodschap en gezamenlijke campagnes voor energiebesparing, woningisolatie en het aanschaffen van zonnepanelen.
Daarbij leren we van elkaars kennis, ervaring en werkwijze. In de uitwerking betekent dit dat de overheid de rol aanneemt van stimuleren en activeren en dat de marktpartijen hierop inspringen met aantrekkelijke concrete aanbiedingen voor de klanten voorzien van een betrouwbaar en deskundig advies, uitgevoerd door gekwalificeerde (installatie)bedrijven. In 2015 vonden twee bijeenkomsten plaats, die in 2016 een vervolg krijgen. Op dit moment richten we ons op wijkgerichte informatiebijeenkomsten, collectieve aanpakken, benaderen van actieve doelgroepen en bewustwordingscampagnes.

Energiebesparing bij sportverenigingen
Bij sportverenigingen en sportstichtingen is er nog veel energie te besparen. Door zuinig om te gaan met het energieverbruik, wordt ook bespaard op de uitgaven. Zo blijft er meer geld over voor de sport en juist dat is waar het allemaal om draait! Daarom organiseerden wij binnen ons werkgebied een aantal informatieavonden voor verenigingen om ze te informeren over beschikbare subsidieregeling en te adviseren over mogelijke energiebesparende maatregelen

Op 22 april 2015 vond een bijeenkomst plaats in Velsen, op 19 november vond voor de regio Waterland in Oostzaan een bijeenkomst plaats en op 10 december in Vogelenzang, voor de regio Zuid-Kennemerland. Tijdens deze bijeenkomsten werden presentaties gehouden door ons, Sportstroom en het Waarborgfonds over duurzaamheidsmaatregelen en subsidieregelingen. De avonden werden gemiddeld door vijftien verenigingen uit de regio bezocht.

Tijdens en na de bijeenkomsten hebben wij veel vragen van verenigingen beantwoord. Naar schatting de helft van de aanwezige verenigingen is met de eigen energiehuishouding aan de slag gegaan. Door SportStroom zijn in totaal zeven energiescans uitgevoerd bij verenigingen in IJmond en Kennemerland. Verder zijn bij tien verenigingen offertes uitgebracht voor energiezuinige LED-veld/baan verlichting en/of een zonnecentrale op het dak van de verenigingsaccommodatie. Van de ruim 500 subsidieaanvragen die half januari bij RVO zijn ingediend, zijn er naar schatting 30 uit ons werkgebied afkomstig, mede als gevolg van onze informatiebijeenkomsten.

Verder heeft Sportstroom momenteel met zeven verenigingen regelmatig contact over een investeringsplan in energiebesparende maatregelen. Ook daaruit zullen zeer waarschijnlijk subsidieaanvragen uit voortvloeien.

Komend jaar gaan wij binnen ons werkgebied met tenminste één vereniging per gemeente aan de slag om energie te besparen. Naar 2020 toe willen wij dat per gemeente alle sportverenigingen 50% energiebesparing realiseren.

Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen
Als het gaat om energiebesparing, hebben gemeenten een voorbeeldfunctie. Om invulling te geven aan deze voorbeeldfunctie, maar ook om te profiteren van de voordelen, legden diverse gemeenten afgelopen jaren zonnepanelen op gemeentelijke daken, zoals het gemeentehuis, gemeentewerf, scholen, sporthal of kinderboerderij. In 2015 is binnen vijf gemeenten gewerkt aan het plaatsen van (extra) zonnepanelen. Het ging bij deze vijf gemeenten om bijna 1.350 panelen.

Beverwijk legde op het stadhuis in totaal 121 zonnepanelen. Op het dak lagen al 32 zonnepanelen van ons, die wij daar in 2013 plaatsten. In Landsmeer werden in 2015 52 zonnepanelen geplaatst op gemeentelijke gebouwen en scholen. Hier is samengewerkt met vertegenwoordigers van de scholen. In Oostzaan en Uitgeest is afgelopen jaar onderzocht of zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed konden worden gelegd. Wormerland heeft de installatie van zonnepanelen op de gemeentelijkwerf, kinderboerderij ’t Weidje en de scholen de Harpoen en de Wormerwieken aanbesteed. Een lokaal bedrijf zal de zonnepanelen installeren. Ook hier was samenwerking gezocht met de scholen. De zonnepanelen worden geplaatst via subsidie van de Provincie Noord-Holland. In de gemeente Velsen was in totaal € 400.000,- beschikbaar gesteld voor zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen, via Er zit Energie in Velsen en de Perspectiefnota 2013. Een gedeelte van dit bedrag was in 2014 al ingezet voor de plaatsing van zonnepanelen. In 2015 werd de aanbesteding afgerond voor zonnepanelen op 11 gebouwen waarin huurders zijn gehuisvest. Daar was ruimte om 925 panelen te leggen. Het gaat om huurders uit de sociaal maatschappelijke of culturele hoek. Ook is voor de panelen provinciale subsidie aangevraagd. Na een gezamenlijke start hebben scholen een eigen traject gekozen om zonnepanelen te plaatsen. In een aantal gevallen werd rijkssubsidie aangevraagd en ook verkregen.

In de gemeente Zeevang zijn inwoners nadrukkelijk betrokken geweest bij de plaatsing van zonnepanelen. Via diverse activiteiten werd geld ingezameld om zoveel mogelijk zonnepanelen te plaatsen op vier basisscholen. De NAM heeft ook een donatie gedaan voor zonnepanelen, waardoor in de gemeente in totaal 94 zonnepanelen op de scholen konden worden geplaatst.

Zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen 2015

Geïnstalleerde zonnepanelen op gemeentelijke gebouwen in 2015

GemeenteAantalLocatieEerdere plaatsingen
Beverwijk121Gemeentehuis
Velsen925Soc. Maatschappelijk, Wijkpost, Cultureel
92 zonnepanelen op gemeentehuis
442 op sporthallen, wijkposten, kinderboerderij
Landsmeer52Gemeentewerf, scholen
Zeevang94Scholen
Wormerland154Gemeentewerf, Kinderboerderij, scholen

Route du Soleil
Juni 2012 zijn we gestart met het project Route du Soleil. Via dit project wilden wij de aanschaf van zonnepanelen binnen ons werkgebied stimuleren. Via diverse informatieavonden en evenementen, een website en informatiemateriaal informeerden wij inwoners, maar ook ondernemers over de voordelen, terugverdientijden en kosten van zonnepanelen. Met als resultaat een groeiend aantal woningen, bedrijfsdaken en daken van gemeentelijke gebouwen waarop nu zonnepanelen liggen. Het eerste jaar boden wij een inwoners een totaalpakket aan. Het pakket was tot stand gekomen door een samenwerking met de installatiebranche. Door deze samenwerking konden wij de prijs en daarmee de terugverdientijd zo laag mogelijk houden.

We continueerden deze samenwerking tot 1 augustus 2013. Sinds de start van Route du Soleil heeft de zonnepanelenbranche zich uitstekend ontwikkeld. Het aantal (regionale) bedrijven dat zonnepanelen aanbiedt is gegroeid. Bovendien heeft de branche de handschoen opgenomen om tot een goede kwaliteitscertificering te komen met de Cito opleiding Zon-PV en vervolgens het keurmerk Zonnekeur. Uit onze ervaringen blijkt dat mensen die nu zonnepanelen willen aanschaffen veel beter in staat zijn de verschillende aanbiedingen te vergelijken en keuzes te maken dan een jaar geleden. Daarom was het voor ons een goed moment om te stoppen met het aanbieden van zonnepanelen.

Tot en met 2015 zijn wij inwoners, bedrijven en gemeenten blijven informeren over zonnepanelen. Met de organisatie van de Energietop IJmond, verschoof onze focus naar het totale terrein van energiebesparing en zijn wij gestopt met het actief organiseren van informatiebijeenkomsten over zonnepanelen onder de noemer Route du Soleil.

IJmond Duurzaam Award
Op dinsdag 17 november werd voor de derde maal de IJmond Duurzaam Award uitgereikt. Ook dit jaar waren weer drie bedrijven genomineerd: Daalimpex Velsen, Holland & Barrett uit Beverwijk en De Rodenburghoeve uit Uitgeest. Het was uiteindelijk De Rodenburghoeve die de award in ontvangst mocht nemen. DSE Automatisering uit Beverwijk en Ursa Paint/Rigo uit Velsen ging de winnaar respectievelijk in 2013 en 2014 voor. De award werd uitgereikt tijdens het jaarlijkse ondernemersnetwerkevent IJmond Onderneemt.

Bij alle drie de genomineerden zit duurzaamheid diep geworteld in het beleid. Ze weten zich te onderscheiden en vallen op door de wijze waarop zij hun voorbeeldrol vervullen. Daarmee zijn deze drie bedrijven echte ambassadeurs voor onze regio.

Koel- en vrieshuis Daalimpex-Kloosterboer leverde in 2015 een nieuw vrieshuis op. Het gaat om nieuwbouw, aan het al bestaande vrieshuis. Het nieuwe complex is via met state of the art maatregelen, die de wetgeving ver vooruit gaan, op dit moment het meest energiezuinige vrieshuis van heel Nederland. Holland & Barrett, een landelijke keten van gezondheidswinkels, waarvan het hoofdkantoor en distributiecentrum gevestigd zijn in Beverwijk, heeft afgelopen jaar een belangrijk aandeel gehad in het terugdringen van het gebruik van plastic tasjes en het verwijderen van microplastic uit producten om zo de plastic soep tegen te gaan. De Rodenburghoeve, een biologisch dynamische melkveehouderij, koos met de nieuwe, energieneutrale melkstal niet alleen voor het welzijn van de dieren, maar ook voor het milieu.
De Rodenburghoeve laat aan ondernemend IJmond zien hoe de combinatie passie, innovatie, toekomstvisie en voorbeeldfunctie samen leiden tot een succesvol resultaat in een aantrekkende markt waar steeds meer consumenten kiezen voor biologische producten.

Energy Battle
In 2015 startte voor de vijfde maal de Energy Battle. In deze landelijke energiebesparingsestafette strijden gemeenten tegen elkaar. De gemeente die de meeste energie bespaart wint de Battle. De Energy Battle startte op 9 oktober 2015 tijdens de Dag van de Duurzaamheid en duurt tot de Warme Truiendag op 5 februari 2016. Afgelopen jaar deed een recordaantal van 18 gemeenten mee. Zeven daarvan bevonden zich in ons werkgebied; Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Heemskerk, Wormerland, Oostzaan en Zandvoort. Elke gemeente werd vertegenwoordigd door drie teams van elk 10 deelnemers . Bestaande uit inwoners, ondernemers en ambtenaren (waaronder wethouders en raadsleden) en scholieren.

Deelnemers aan de Energy Battle kregen de opdracht thuis zoveel mogelijk energie te besparen. Om ze hierbij te helpen, kregen zij een energiemeter in bruikleen. Belangrijk, want energie besparen start met inzicht in het eigen verbruik. Afgelopen jaren realiseerden de deelnemers aan de Battle gemiddeld 15% besparing. Dat komt neer op ruim 700 ton CO2 of omgerekend ruim 275 euro per deelnemer per jaar. Wat bijzonder is aan de energiestrijd, is dat uit de praktijk blijkt dat 87% van de deelnemers na afloop bewuster met energie omgaat.

Duurzaam Bouwloket
Sinds 1 juli 2015 werken wij voor al onze gemeenten in ons werkgebied samen met het Duurzaam Bouwloket. Daarmee hebben wij onze samenwerking met het Bouwloket uitgebreid. Wij verwijzen inwoners, voor meer informatie over het verduurzamen van de eigen woning, actief door naar www.duurzaambouwloket.nl.

Het Duurzaam Bouwloket is een digitaal en fysiek loket waar inwoners (en ondernemers) terecht kunnen voor al hun vragen op het gebied van duurzaam (ver)bouwen, energiebesparing en energie opwekken. Via een website krijgen bezoekers informatie en adviezen om ze te helpen bij het verduurzamen van de eigen woning. Het Duurzaam Bouwloket treedt hierbij op als onafhankelijke intermediair tussen overheid en bedrijfsleven. Omdat enkel digitale informatie niet voldoende is om bewoners over te laten gaan tot het nemen van maatregelen, is het Bouwloket ook aanwezig in de wijken. Daarbij sluiten zij aan bij activiteiten en evenementen die wij organiseren. Dit kan variëren van informatieavonden in de wijk, wijkgerichte aanpakken tot (zelfontwikkelde) energieadviezen aan huis. Het Duurzaam Bouwloket werkt samen met een groot aantal gemeenten in Nederland.

Om kennis te maken met het Duurzaam Bouwloket, nodigden wij per brief alle inwoners uit voor een borrel op het gemeentehuis van Velsen, tijdens de duurzaamheidsmarkt in Velsen op de Dag van de Duurzaamheid. Het ging om inwoners die eerder dat jaar subsidie hadden aangevraagd voor het isoleren van de eigen woning. Wij wilden op deze wijze niet alleen het Duurzaam Bouwloket een podium bieden een meer bekendheid geven aan het Duurzaam Bouwloket, maar wij wilden ook onze waardering tonen richting de inwoners die actief aan de slag zijn gegaan met energiebesparende maatregelen. Helaas viel de animo erg tegen.

Milieubeleidsplannen
Voor de gemeenten Beverwijk, Velsen hebben wij in 2015 een milieubeleidsplan opgesteld, voor Bloemendaal een duurzaamheidsprogramma. Bij alle drie de gemeenten is het plan afgelopen jaar door de raad vastgesteld. Voor Heemstede is een Nota duurzaamheid voor de periode 2016-2020 opgesteld. Deze is ter visie gelegd voor de inspraak.

Beverwijk en Velsen
Voor zowel de gemeente Beverwijk als de gemeente Velsen heeft het beleidsplan een doorlooptijd van 2015-2020. Beide gemeenten zetten in op het behouden en waar mogelijk verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. Daarbij richten de plannen zich op vijf thema’s; energie, leefomgeving, mobiliteit, klimaatverandering en afval. De milieubeleidsplannen sluiten aan bij de afspraken uit het Nationaal Energieakkoord. In het milieubeleidsplan voor de gemeente Velsen is er extra aandacht voor de mogelijkheden van restwarmte en windenergie. Via een samenwerking met woningbouwcorporaties en het bedrijfsleven (waaronder Tata Steel) wil de gemeenten duurzame energie via een regionaal warmtenet ook beschikbaar maken voor huurders. Daarnaast zet de gemeente Velsen in op extra windmolens om nog meer duurzame energie op te wekken. Via deze maatregelen wil de gemeente dat huishoudens in de gemeente Velsen in 2020 energieneutraal zijn.
Beverwijk wil in 2050 energieneutraal zijn. In 2020 wil Beverwijk dat 75% van het afval wordt gescheiden en/of hergebruikt.

De milieubeleidsplannen van Beverwijk en Velsen zijn tot stand gekomen door input van een groot aantal betrokkenen. Zo is er in Beverwijk gewerkt met een klankbordgroep van interne en externe stakeholders (zoals inwoners, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties). In Velsen vond een participatieavond avond plaats waar belanghebbenden konden meepraten over de doelstellingen en de projecten.

Bloemendaal
Voor de gemeente Bloemendaal hebben wij het duurzaamheidsprogramma 2015-2018 opgesteld. Het programma bestaat uit totaal 22 concrete projecten voor de doelgroepen bewoners, de gemeente, non-profitorganisaties en bedrijven. De basis voor dit programma is de Duurzaamheidsvisie Bloemendaal 2030, het collegeprogramma 2014-2018 en het Energieakkoord. Bij het opstellen van het duurzaamheidsprogramma zijn zowel de collega’s van de verschillende gemeentelijke afdelingen betrokken, als het Bewonersinitiatief Duurzaam Overveen.

Heemstede
Voor Heemstede is een Nota duurzaamheid voor de periode 2016-2020 opgesteld welke onlangs ter visie is gelegd voor de inspraak. De gemeente wil graag vanuit overheidsparticipatie inzetten op ondersteuning van diverse doelgroepen (inwoners, maatschappelijke instellingen, bedrijven) bij de realisatie van hun duurzaamheidsambities. Tegelijk wordt de verduurzaming van de eigen gemeentelijke organisatie onverminderd voortgezet.

Datalogger en warmtecamera
Om bedrijven, gemeentelijke organisaties en maatschappelijke instellingen te helpen bij het verlagen van het energieverbruik maken wij gebruik van de datalogger. Dit is een meetinstrument dat continu temperaturen meet. Deskundige adviseurs vertalen vervolgens deze gemeten temperatuurgegevens naar verbetervoorstellen. Einddoel is een goed geklimatiseerd gebouw waar elke cv-groep een eigen optimalisatie heeft, zodat groepen niet te vroeg beginnen en niet te laat eindigen met verwarmen, ventileren en koelen. Meestal gaat dit gepaard met het verbeteren van het comfort.

Afgelopen jaar hebben wij de datalogger succesvol ingezet bij meer dan tien locaties in de gemeenten Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest en Velsen. Bij één bedrijf was alles goed ingeregeld. Bij de rest van de bedrijven bleken er veel mogelijkheden te zijn om eenvoudig te besparen op het gasverbruik en dus ook op de gasrekening. Wij constateerden onder meer dat:

  • de verwarming in het weekend aanstond, terwijl er niemand aanwezig was.
  • de verwarming buiten kantooruren e dus onnodig aanstond.
  • de ingestelde nachttemperatuur in veel gevallen te hoog was.
  • er geen rekening werd gehouden met de buitentemperatuur. Doordat een weersafhankelijke regeling in veel gevallen ontbrak en het in de laatste maanden van 2015 niet echt koud was, was
  • de temperatuur niet aangepast aan de buitentemperatuur.
  • bij twee bedrijven de verwarming 6.000 uur per jaar onnodig brandde.

Al met al, door instellingen van de verwarming goed in te regelen, kon het gasverbruik in veel gevallen worden gehalveerd.

We hebben afgelopen jaar ook een warmtebroncamera ingezet om ondernemers te helpen inzicht te krijgen in besparingspotentieel. Met deze camera kunnen we temperaturen meten die vervolgens worden weergegeven in een afbeelding met een kleurenpalet. De afbeelding laat zo warmte- en koudelekken, isolatiefouten en tocht zichtbaar. Wij kunnen zo de ondernemer gerichter adviseren. We hebben de warmtecamera en de datalogger onder meer ingezet op bedrijventerreinen van GreenBiz IJmond. De warmtecamera gaan we in 2016 ook inzetten om energiebesparing onder de aandacht te brengen bij inwoners.

Natuur- en Milieueducatie
Via natuur- en milieueducatie (NME) willen wij mensen bewuster maken van hun eigen leefomgeving en ze wijzen op de eigen verantwoordelijkheid door ze actief te betrekken. Dat doen we door via diverse activiteiten en lesprogramma’s kennis bij te brengen over natuur, milieu en duurzaamheid.

Onze belangrijke doelgroep zijn basisschoolleerlingen. Het is belangrijk om kinderen al op leeftijd bewust te maken van en actief te betrekken bij natuur en milieu. Zo leggen we de basis voor een positieve houding ten opzichte van natuur, milieu en duurzaamheid. Natuurbeleving staat hierbij voorop. Om zoveel mogelijk kinderen in Beverwijk en Heemskerk natuurbeleving te laten ervaren, boden we in 2015 een gevarieerd en aantrekkelijk NME-programma aan. Zowel scholen als andere organisaties maakten gebruik van ons aanbod.

Lesprogramma’s en ondersteunende lesmaterialen
Grootste vraag kwam van basisscholen waarvoor wij ruim 50 lesprogramma’s hebben uitgevoerd. Er was veel belangstelling voor de herfstexcursie, het lesprogramma waterdieren en het lesprogramma strand. Van de ondersteunde lesmaterialen was er het meeste belangstelling voor het lesprogramma ‘Paddenstoelen in de klas’. Naast het lesmateriaal ontvingen scholen een kweekset champignons waarbij het groei- en oogstproces in de klas gevolgd kan worden. Dit lesprogramma is ruim 20 keer aangevraagd.

Project Fashion
Scholen uit Beverwijk en Heemskerk konden afgelopen jaar deelnemen aan het project Fashion! Na een gastles over grondstoffen en de milieubelasting die het vervaardigen van nieuwe kleding met zich mee brengt, ging de klas aan de slag met gebruikte kleding. Nieuwe creaties werden aan de jury tentoongesteld tijdens een modeshow in het Kennemer Theater.

Themamiddagen
Het afgelopen jaar hebben wij maandelijkse themamiddagen georganiseerd op kinderboerderij de Baak en kinderboerderij Dierendorp. Ook tijdens deze themamiddagen stond natuurbeleving centraal. De thema’s waren zeer uiteenlopend, maar altijd geregaleerd aan natuur, milieu of duurzaamheid. De activiteiten werden goed bezocht, met als uitschieter schaapscheerders dag op de Baak met enkele honderden bezoekers.

Nacht van de Nacht
Om aandacht te vragen voor de schoonheid van een donkere nacht en aandacht voor onnodig lichtverbruik, wordt al enkele jaren de Nacht van de Nacht georganiseerd. In samenwerking met vrijwilligers, bedrijven waaronder Tata Steel en PWN heeft de Nacht van de Nacht 2015 duizenden mensen voor een avondwandeling naar het duingebied in Heemskerk en Wijk aan Zee getrokken.

Excursies volwassenen
Aflopen jaar hebben wij ons NME aanbod uitgebreid naar de doelgroep volwassenen. Er werden verschillende excursies georganiseerd voor deze doelgroep, waarbij een goede belangstelling is gebleken.

NME in de regio IJmond en Zuid-Kennemerland
NME Beverwijk en Heemskerk is al enkele jaren trekker voor samenwerking in de regio IJmond en Zuid-Kennemerland. Afgelopen jaar hebben wij twee overleggen georganiseerd met alle NME-centra in de regio IJmond en Zuid-Kennemerland. Tevens hebben wij namens deze NME-centra twee nieuwsbrieven verstuurd aan alle scholen, buitenschoolse opvangen en geïnteresseerde partijen in deze regio. Met de NME-centra in IJmond en Zuid-Kennemerland hebben wij ons aanbod ondergebracht op de website www.nmewijzer.nl. Voor de gemeenten Beverwijk en Heemskerk stellen wij jaarlijks een NME jaarverslag op. Het gehele NME jaarverslag 2015 kunt u aanvragen via nme@odijmond.nl.

KIMO Nederland & België
KIMO is een Europese milieu- en veiligheidsorganisatie voor lokale overheden rond de noordelijke zeeën. KIMO Nederland en België bestaat uit 36 kustgemeenten en maakt onderdeel uit van KIMO-International, waar meer dan 160 gemeenten uit 16 Europese landen lid van zijn. Het secretariaat van KIMO Nederland en België is ondergebracht bij Omgevingsdienst IJmond. Robert te Beest, wethouder gemeente Velsen, is voorzitter van KIMO Nederland en België.

KIMO wil namens haar leden invloed uitoefenen op het beleid van nationale en internationale overheden. Ze streeft naar een betere toekomst voor haar gemeenten in relatie tot de aangrenzende zeeën en kustwateren. Dit doet KIMO niet alleen, maar in samenwerking met andere overheden en instanties. Afgelopen jaar heeft KIMO Nederland en België gewerkt aan een diversiteit aan projecten en activiteiten in binnen- en buitenland. Hieronder een kort overzicht van de activiteiten.

Internationaal Secretariaat
KIMO is een netwerkorganisatie van kustgemeenten in Noordwest Europa, waarbij er per land een nationaal secretariaat is naast een internationaal secretariaat. In 2015 is een discussie geweest over de plaatsing van het Internationale KIMO-secretariaat, dit is na een aanbestedingsprocedure gehandhaafd op de Shetlandeilanden in Schotland. Er zijn diverse veranderingen in ontwikkeling, waaronder een nauwere samenwerking tussen het internationale secretariaat en de nationale secretariaten. In 2015 was de internationale ledenvergadering in Orkney, die druk werd bezocht. Tijdens dit overleg werd de Nederlandse voorzitter, de heer R.G. te Beest, gekozen tot internationaal vicevoorzitter.

KIMO Nederland en België in Brussel
Voor het creëren van naamsbekendheid en als ingang voor lobbywerkzaamheden heeft KIMO Nederland en België in 2015 de Europese Commissie en andere in Brussel gevestigde organisaties bezocht. Zo zijn de EU Directoraten Generaal Milieu, Zee, en Transport in Brussel bezocht. Ook is met het EU Comité van de Regio’s in overleg getreden om mogelijkheden voor samenwerking te verkennen. Van de niet-EU-organisaties die zijn gevestigd in Brussel zijn bezocht: het Comité voor de Perifere Maritieme Regio’s (CPMR), de Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden en het Huis van de Nederlandse Provincies. In Nederland is een overleg over microplastics van de Oslo Parijs Conventie (OSPAR) bijgewoond, adviezen van deze organisatie kunnen van invloed zijn op Europees beleid. Door de lobbywerkzaamheden bij het Directoraat Generaal Transport hebben wij nu zitting in werkgroep havenontvangstinstallaties van het Europese Duurzame Scheepvaart Forum. Daardoor kunnen wij de Commissie rechtstreeks adviseren over de aanpassing van de Richtlijn Havenontvangstinstallaties, die straks ook in Nederland en België zijn doorwerking zal vinden.

Fishing for Litter en zeegerichte Green Deals
In opdracht en samen met het Ministerie van Infrastructuur en Milieu voert KIMO het secretariaat van twee Green Deals:

Fishing For Litter en Green Deal Visserij voor een Schone Zee 2016
Het succesvolle Fishing for Litter programma is ook dit jaar weer uitgevoerd, waarbij een kleine honderd vissersschepen in 12 havens deelnamen. De Green Deal Visserij voor een Schone Zee is op initiatief van KIMO in 2015 van start gegaan. Hier doen partijen uit de visserijsector, afvalverwerking, havens en het ministerie mee. De Green Deal Visserij wortelt in een lange traditie van samenwerking tussen KIMO en de visserijsector. Met het lang lopende Fishing for Litter project en de bijdrage van KIMO aan het Europese onderzoeksprogramma CleanSea over de jaren 2013-2015 is een sterk fundament gelegd voor deze Green Deal. Samen met het Ministerie van I&M, de visserijsector en de afvalverwerkingsindustrie pakken we de vervuiling van de zee actief aan. Als onderdeel van de Green Deal Visserij zijn twee deelprojecten uitgevoerd:

Pluis
in de laatste maanden van 2015 in de haven van Oudenschild op Texel een pilot gestart voor het inzamelen van oud pluis. Pluis wordt gebruikt om de slijtage van netten tegen te gaan maar belandt vaak in zee met alle gevolgen van dien. Het oude pluis is bij dit project via een gesubsidieerde regeling ingezameld voor recycling. De opbrengsten van het statiegeld werd door de vissers overgemaakt aan de KNRM.

Huisvuil op Visserschepen
Om te achterhalen hoe de opslag van huisvuil op vissersschepen kan worden verbeterd is en proef gedaan aan boord van twee schepen in de haven van IJmuiden. Ook deze was succesvol en geeft een goed beeld van hoe dit kan worden verbeterd om vervuiling van de zee en havens te voorkomen.

Green Deal Schone Stranden
Samen met de Green Deal partners (overheden, strandexploitanten, ngo’s, bedrijven en vrijwilligers) is een veelheid aan activiteiten uitgevoerd. Zij hebben in 2015 80% van de beloofde acties uitgevoerd. Komend jaar wordt meer ingezet om de partners met elkaar te laten samenwerken. In het kader van de Green Deal heeft KIMO bemiddeld om de strandvervuiling van de pieren in Beverwijk en Velsen aan te pakken. Daar wordt nu door Rijkswaterstaat een oplossing voor gezocht.

CleanSea Afgerond
In de afgelopen drie jaar heeft KIMO Nederland en Belgie met 16 andere partners samengewerkt in het project CleanSea. Dit Europese onderzoeksprogramma stond onder leiding van dr. H. Lesley van het Instituut voor Milieuvraagstukken aan de Vrije Universiteit Amsterdam (IVM VU). De belangrijkste vraag van het onderzoek richtte zich op de verspreiding, samenstelling en het gedrag van zwerfafval in de Europese zeeën.

Vuilspuien
Het project vuilspuien is dit jaar afgerond. Hierbij werd samen met middelbare scholieren vuil langs de oever van het Noordzeekanaal verzameld en met een schip van de firma Bek en Verburg een vuilinvangnet ingezet voor bemonstering voor de spuisluis in IJmuiden. De gegevens worden in 2016 verwerkt.

Tentoonstelling
De reizende tentoonstelling over afval in zee en diens gevolgen is in 2015 ook weer door Nederland getrokken. Deze trekt altijd veel belangstelling en staat open voor geïnteresseerde gemeenten en helpt bij het creëren van bewustwording over de vervuiling van de zee.