Bodem

Bodem

Om te zorgen dat we zorgvuldig met de bodem omgaan en er geen nieuwe verontreinigingen ontstaan en bestaande verontreinigingen worden beheerst of gesaneerd, heeft de overheid regels opgesteld. Deze regels staan in de Wet bodembescherming en het Besluit bodemkwaliteit. Daarnaast is het convenant Bodemontwikkelingsbeleid en aanpak spoedlocaties (2009) belangrijk. Via dit convenant zijn landelijke afspraken gemaakt over onder andere de aanpak van spoedlocaties en de termijnen waarop deze in beeld moeten zijn gebracht, gesaneerd en-of beheerst.

Onze taken
Provincie Noord-Holland is bevoegd gezag voor sanering van oude gevallen van ernstige bodemverontreiniging. Daarnaast coördineert de provincie de aanpak van spoedlocaties. Gemeenten zijn bevoegd gezag bij de aanpak van nieuwe bodemverontreiniging en niet-ernstige bodemverontreiniging en de aanpak van spoedlocaties waarvoor zij verantwoordelijk zijn (als eigenaar/veroorzaker). Namens gemeenten in ons werkgebied gaven wij uitvoering aan de begeleiding van diverse bodemsaneringsprojecten. Dat betekent dat wij procedures met gemeenten en provincie voorbereidden en afstemden en bestuurlijke besluitvorming verzorgden door het opstellen van collegenota’s. Wij begeleidden de bodemonderzoeken, BUS-meldingen en saneringen, voerden vooroverleg met provincie en gaven juridische ondersteuning bij procedures, klachten en claims. Voor alle gemeenten adviseerden wij over benodigd onderzoek in het kader van het Besluit bodemkwaliteit (voor grondafvoer en –verzet met name in civiele en herinrichtingsprojecten), beoordeelden wij dit onderzoek en adviseerden wij daarover.

Kwaliteitsborging
Vanwege het grote risico op fouten en fraude is landelijk een pakket aan maatregelen ontworpen. Via deze maatregelen moet de kwaliteit van bodemonderzoek en bodemsanering zijn geborgd. Bodemonderzoek waarover wij adviseren kan in twee onderdelen worden gesplitst;

  1. Onderzoeken waarvoor de gemeente opdrachtgever is en waarvoor (in de meeste gevallen) wij het onderzoek laten uitvoeren, de aanbesteding verzorgen en over de resultaten adviseren.
  2. Onderzoeksrapportages die wij toetsen in het kader van vergunningen, maar die in opdracht van derden worden uitgevoerd en veelal via gemeenten of bedrijven naar ons worden gestuurd.

Om de kwaliteit van deze bodemonderzoeken te borgen, moeten bodemonderzoeksbureaus (bodemintermediairs) beschikken over een verplichte certificering en erkenning. Daarnaast bestaan er normbladen voor gemeenten en zijn er protocollen voor bodemonderzoek opgesteld. Kwaliteit van veldwerk voor bodemonderzoek is geborgd door certificering en audits. Om inzicht te krijgen in de kwaliteit van veldwerk in relatie tot de onderzoekshypothese bezochten wij in 2015 vijftien locaties (waarvoor gemeenten opdrachtgever is) aan de hand van een door ons opgestelde checklist. De bevindingen zijn geëvalueerd; in 2016 wordt dit verder uitgebouwd.

Opstellen bodemkwaliteitskaart regio IJmond, Zuid-Kennemerland
Voor de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede & Spaarnwoude, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Velsen en Zandvoort vindt grondverzet plaats volgens het generieke beleidskader van het Besluit bodemkwaliteit. De bodem moet, ook in de toekomst, geschikt blijven voor de functie die erop wordt uitgeoefend. Om dit te kunnen toetsen maken we gebruik van bodemfunctieklassenkaarten. Daarnaast is altijd historisch onderzoek en bodemonderzoek of partijkeuring noodzakelijk om de kwaliteit te toetsen. In sommige gevallen en onder voorwaarden kan als alternatief voor bodemonderzoek of partijkeuring gebruik worden gemaakt van een bodemkwaliteitskaart.

Afgelopen jaar stelden wij bodemkwaliteitskaarten. Kaarten die weer input gaven voor een bodembeheernota, die wij opstelden in samenwerking met stakeholders. In deze nota staat het grondverzetbeleid, op basis van de bodemkwaliteitskaart, verder uitgewerkt. Afronding van de bodembeheernota, bestuurlijke vaststelling en (externe) communicatie vindt plaats in de eerste helft van 2016.

ISV-Bodemprogramma
Gemeenten ontvangen sinds 2000 via de provincie een rijksbudget voor de uitvoering van bodemsaneringstaken in het kader van het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV).
De uitvoering van deze taken staan beschreven in het ISV-Bodemprogramma dat gebaseerd is op de pijlers uit het Bodemconvenant. Wij coördineren de uitvoering van de bodemprojecten, uit het ISV-bodemprogramma. Onze taken hierin bestaan uit:

  • Begeleiden van de aanbesteding, het onderzoek door externen, adviseren over de resultaten en afstemmen met bevoegde gezagen en belanghebbenden.
  • Begeleiden van het monitoren van nazorglocaties.
  • Het actualiseren en bijhouden van het Bodeminformatiesysteem.

Het volgende overzicht van de spoed- en nazorglocaties onder onze regie geeft een beeld over onze aanpak en het verloop van de sanering.

Overzicht van spoed- en nazorglocaties

Beemster
Bamestraweg 17
Op deze locatie is door activiteiten van een chemische wasserij een nieuw geval van bodemverontreiniging ontstaan. Voor deze verontreiniging, ontstaan binnen de inrichting, is de gemeente het bevoegd gezag en heeft een last onder dwangsom uitgedaan ten behoeve van de verwijdering van de verontreiniging. Wij hebben het saneringsplan beoordeeld en houden toezicht op het verdere saneringstraject.
Beverwijk
Zeestraat 50 e.o. (spoedlocatie)
In april zijn ter beoordeling twee monitoringsrapporten (monitoring I-waarde contour en binnenluchtonderzoek) ingediend bij de provincie. In juni is binnenluchtonderzoek bij de Zeestraat 48 en 50e uitgevoerd en in december is grondwatermonitoring uitgevoerd. Er is geen sprake van risico’s en de afbraak van de grondwaterverontreiniging gaat conform plan.
Breestraat 89/Meerplein (spoedlocatie)
De sanering vindt sinds december 2014 plaats via een gecontroleerde verspreiding gedurende tien jaar. Elk jaar wordt het grondwater gemonitord en bepaald of de verontreiniging zich verspreid zoals verwacht. In april is de eerste grondwatermonitoring uitgevoerd en ter beoordeling naar de provincie verzonden.
Aagten- CAIJ-belt (nazorglocatie)
De sanering vindt plaats via een gecontroleerde verspreiding gedurende acht jaar. Elk jaar wordt het grondwater gemonitord en bepaald of de verontreiniging zich verspreid zoals verwacht. In april is de eerste grondwatermonitoring uitgevoerd en ter beoordeling naar de provincie verzonden.
Heemskerk
Kerklaan (nazorglocatie)
De bodemsanering bestaat uit een gecontroleerde verspreiding van de verontreiniging. Komende tien jaar wordt elke twee jaar het grondwater gemonitord. In maart is de eerste grondwatermonitoring uitgevoerd en ter beoordeling naar de provincie verzonden.
Landsmeer
Gorteslootbuurt (spoedlocatie)
De rioolsleufsanering is eind 2014 gestart en in februari 2015 afgerond. In april is het evaluatieverslag van de sanering ter beoordeling ingediend bij de provincie.
Sportlaan (nazorglocatie)
De sanering van het parkeerterrein Sportpark is in september en oktober uitgevoerd. Het saneringsverslag is ingediend, waarmee ook de laatste fase van het nazorgproject is beëindigd.
Oostzaan
Doktersbuurt (spoedlocatie)
In april en december is een grondwatermonitoring uitgevoerd en rapportage is eind december ter beoordeling ingediend bij de provincie. Daarnaast zijn drainageonderhoud werkzaamheden uitgevoerd.
Noordeinde 68, woningbouwlocatie Klein Twiske (spoedlocatie)
Middels het aanvullen van tuinen en aanbrengen van verhardingen is de laatste fase van de saneringswerkzaamheden uitgevoerd. Het evaluatieverslag is ter beoordeling aan de provincie voorgelegd.
Uitgeest
Galvano (nazorglocatie)
In januari 2015 is de grondwatermonitoring 2014 aan het bevoegd gezag verzonden. Omdat de grondwateronttrekking in 2012 is beëindigd en verdere onttrekking niet meer nodig is, is het gehele grondwateronttrekkingsysteem waaronder een zuiveringskelder in de periode februari en maart met inzet van ISV-middelen van de locatie verwijderd. Voor wat betreft onze werkzaamheden zijn de nazorgwerkzaamheden van deze locatie in 2015 afgerond. In verband met de beëindiging van het ISV worden volgende grondwatermonitoringsronden overgenomen door de provincie, de eerste staat gepland voor 2017.
Velsen
Rivierenbuurt IJmuiden (spoedlocatie)
Actieve saneringsfase afgerond. Voortzetting passieve fase (monitoring) vanaf begin 2015 voor, naar verwachting, 30 jaar. In april is de eerste grondwatermonitoring uitgevoerd.
Zeeweg 263 IJmuiden (spoedlocatie)
Op en ten noorden van deze locatie is een grondwaterverontreiniging met oplosmiddelen aanwezig, veroorzaakt door een chemische wasserij. Conform saneringsplan wordt de bron gesaneerd en zal de rest van de verontreiniging gecontroleerd afvloeien met de stroming van het grondwater mee in noordelijke richting naar het Noordzeekanaal. Voor de bronsanering wordt voor een periode van maximaal twee jaar grondwater onttrokken en vervolgens via een zuiveringsinstallatie geloosd op de gemeentelijke riolering. In juni 2015 stemde het college van B&W in met de saneringswijze. Vervolgens is bij de provincie een beschikking aangevraagd om de ernst en spoedeisendheid te bepalen en in te stemmen met het saneringsplan. Wij hebben voor geïnteresseerde bewoners een inloopbijeenkomst georganiseerd. Nadat in oktober de provincie formeel heeft ingestemd met de saneringswijze is in november aan een bureau opdrachtgegeven voor het opstellen van een saneringsbestek en zijn in samenwerking met de gemeenten diverse voorbereidende werkzaamheden (waaronder locatiekeuze zuiveringsinstallatie) in gang gezet. De start van de onttrekkingswerkzaamheden staat gepland voor zomer 2016.
De Noostraat IJmuiden (potentiële spoedlocatie)
Een woningbouwvereniging wil op deze locatie woningen renoveren. Omdat op deze locatie ook een bodemverontreiniging aanwezig is, is afgelopen jaar onderzoek gedaan naar de spoedeisendheid. Wij hebben deze onderzoeken begeleid en de gemeente geadviseerd. De verontreiniging die de sanering spoedeisend zouden maken, bevindt zich niet ter plaatse van tuinen bij woningen. Hierdoor is de sanering aangemerkt als niet spoedeisend. Om de renovatiewerkzaamheden uit te kunnen voeren heeft de provincie, vanwege de ernstige bodemverontreiniging, ingestemd met een deelsaneringsplan.
Wormerland
Engewormer/Bartelsluisbuurt Wormer (potentiële spoedlocatie)
De gemeente wil op deze locatie een nieuwe oeververbinding realiseren. Omdat op deze locatie een verontreiniging aanwezig is, is vorig jaar gestart met de voorbereidingen voor de sanering, die gepland staat voor 2016.
Poelweg, voormalige stortplaats Wormer (Uitvoeringsregeling Bodemsanering)
De sanering op deze locatie wordt afgerond in 2016. Een deel van de saneringskosten wordt betaald met de Uitvoeringsregeling Bodemsanering Noord-Holland.
Zandvoort
Grote Krocht (spoedlocatie)
Op deze locatie is een actieve saneringsfase afgerond. Grondwater, ter hoogte van beoogde parkeerkelder, is aan de bodem onttrokken, waarna diverse peilbuizen zijn bemonsterd. Het evaluatieverslag van de sanering is ter beoordeling aan de provincie verzonden. De uitvoering vond plaats onder verantwoordelijkheid van de ontwikkelaar en de tweedelijns toetsing en de advisering namens de gemeente zijn door ons uitgevoerd. In 2016 wordt de verontreinigingssituatie van het diepe grondwater (verantwoordelijkheid voor de gemeente) in beeld gebracht en wordt monitoring van de verontreiniging (als saneringsmaatregel) uitgewerkt.

Voor onze notitiegemeenten hebben wij voor 13 ISV-projecten verzoeken tot vaststelling van subsidie ingediend, waarna deze projecten zijn verantwoord en afgerond.

Verstrekken van bodeminformatie
Burgers, bedrijven en gemeenten vragen bij ons bodeminformatie op. De meerderheid van deze aanvragen komen van bedrijven, waaronder met name makelaars, nutsbedrijven en milieuadviesbureaus. Makelaars gebruiken de informatie voor verkooptransacties waarin zij altijd een bodemparagraaf moeten opnemen. Nutsbedrijven gebruiken de informatie voor de werkzaamheden die zij uitvoeren in de bodem. Milieuadviesbureaus gebruiken bodeminformatie als voorbereiding van bodemonderzoek. Een gedeelte van deze bodeminformatieverzoeken handelen wij automatisch af via onze digitale service, de omgevingsrapportage. Dit is een digitale module waarmee op elk gewenst moment en direct bodeminformatie kan worden opgevraagd en ingezien. Maar een gedeelte van deze verzoeken, verwerken wij nog steeds handmatig. Bijvoorbeeld wanneer er aanvullende informatie nodig is, die niet is opgenomen in onze omgevingsrapportage.

Om ook onze bodemtaken geschikt te maken voor onze digitale werkwijze en het verstrekken van digitale bodeminformatie, digitaliseerden wij afgelopen jaren onze bodeminformatie. In 2015 digitaliseerden we ook de bodeminformatie uit de archieven van Heemstede en Zandvoort. Nagenoeg alle digitale bodemrapporten van Zandvoort zijn nu gekoppeld aan ons bodeminformatiesysteem. De resterende 100 rapporten van Zandvoort en de koppeling van de circa 1000 rapporten van Heemstede vindt plaats in 2016. Het bodeminformatiesysteem van Bloemendaal is geïntegreerd in ons bodeminformatiesysteem.

Afhandelen verzoeken bodeminformatie via online module

 geplandafgehandeld
Beemster--
Beverwijk42135
Bloemendaal100190
Edam-Volendam--
Haarlem--
Haarlemmerliede en Spaarnwoude--
Heemskerk30113
Heemstede150215
Landsmeer2236
Noordwijkerhout1039
Oostzaan1627
Purmerend--
Waterland2885
Wormerland2269
Uitgeest2534
Velsen150289
Zandvoort110148
Zeevang00

Toelichting tabel
Naast makelaars, hebben afgelopen jaar ook veel adviesbureaus en nutsbedrijven toegang gekregen tot de onze online module waarmee men omgevingsrapportages kan opvragen. Hierdoor ontvingen en handelden wij afgelopen jaar meer verzoeken af, dan in eerste instantie gepland.

Ook de aantrekkende huizenmarkt is een reden dat wij afgelopen jaar meer verzoeken afhandelden.

Verstrekken bodeminformatie handmatig

 geplandafgehandeld
Beemster--
Beverwijk3844
Bloemendaal60119
Edam-Volendam--
Haarlem--
Haarlemmerliede en Spaarnwoude--
Heemskerk2521
Heemstede830
Landsmeer2027
Noordwijkerhout422
Oostzaan1419
Purmerend--
Waterland1839
Wormerland1834
Uitgeest388
Velsen6091
Zandvoort1038
Zeevang3539

Toelichting tabel
Het gerealiseerde aantal bij Bloemendaal ligt gemiddeld hoger, omdat de conversie van de bodemdata voor Bloemendaal in ons bodeminformatiesysteem pas eind mei plaatsvond. Tot die tijd zijn 82 informatieverzoeken handmatig verstrekt.

Ook de aantrekkende huizenmarkt is een reden dat wij afgelopen jaar meer verzoeken afhandelden.

Invoer rapporten in bodeminformatiesysteem

 geplandafgehandeld
Beemster--
Beverwijk5098
Bloemendaal2047
Edam-Volendam--
Haarlem--
Haarlemmerliede en Spaarnwoude--
Heemskerk3041
Heemstede1521
Landsmeer205
Noordwijkerhout309
Oostzaan2019
Purmerend--
Uitgeest1035
Velsen60119
Waterland3513
Wormerland3520
Zandvoort1022
Zeevang129

Toelichting tabel
Voor een aantal gemeenten hebben we een inhaalslag gemaakt. Diverse rapporten, die wel al digitaal beschikbaar waren in ons post- en registratiesysteem, hebben we afgelopen jaar in Nazca-i ingevoerd.

Voor Zeevang hebben we de rapporten ingevoerd in het bodeminformatiesysteem van de gemeente Zeevang.

Bodem bij gemeentelijke werken
Gemeenten zijn aan- of verkopende partij en zijn als (professionele) contractpartij kwetsbaar. Er is geen expliciete verplichting tot uitvoeren van bodemonderzoek bij transacties, maar er zijn wel (verregaande) consequenties als blijkt dat de bodem verontreinigd is.
Voor alle werken waarbij de gemeente opdrachtgever is begeleiden wij het offertetraject en het benodigd onderzoek en een eventuele sanering. Het gaat hierbij om onder meer civiele werken, herontwikkeling en reconstructie, aan- en verkoop van percelen en calamiteiten. Wij faciliteren adviesbureaus in het uitvoeren van historisch onderzoek. Dit betreft onderzoek naar de verdenking ten aanzien van bodemverontreiniging op een locatie. Op basis van deze gegevens kan een onderzoeksstrategie passend bij het doel en de aanleiding van het te realiseren werk worden vastgesteld. Ook verrichten wij de beoordeling van bodemonderzoek in het kader van de Wet milieubeheer (nul- en eindsituatieonderzoek en monitoring van grondwater). In de tweede helft van 2015 zijn wij gestart met de beoordeling van dergelijk onderzoek van de overgekomen provinciale inrichtingen. Afronding hiervan vindt plaats in 2016.

Aantal onderzoeks- en saneringstrajecten begeleiden, toetsen van bodemonderzoeken

 geplandgerealiseerd
Beemster--
Beverwijk3060
Bloemendaal1519
Edam-Volendam--
HaarlemN.v.t3
Haarlemmerliede en Spaarnwoude22
Heemskerk2031
Heemstede2518
Landsmeer156
Noordwijkerhout811
Purmerend--
Oostzaan1011
Uitgeest1513
Velsen5064
Waterland57
Wormerland1514
Zandvoort107
Zeevang103

Toelichting tabel
De verschillen hebben grotendeels te maken met het optuigen van werkprocessen in Join en het (her)definiëren van hoe we onderzoeken meetellen.

Asbest in volkstuinen Heemstede
Asbest werd vroeger veel toegepast. Asbest is ook toegepast bij veel volkstuincomplexen. Vóór 2024 moeten alle asbestdaken in Nederland zijn verwijderd. Een volkstuinvereniging uit Heemstede wil hier, samen met de gemeente, actief mee aan de slag op het eigen complex. In 2015 is daarom een asbestinventarisatie uitgevoerd, om zicht te krijgen waar op het complex asbest is toegepast. Op basis van de resultaten wordt in 2016 het asbest verwijderd. Volkstuineigenaren kunnen zich hierop inschrijven. Doordat de vereniging de aanvragen coördineert is het mogelijk subsidie aan te vragen, waardoor het extra aantrekkelijk is om aan de actie mee te werken. Omdat de verenigingsgebouwen op het complex van de gemeente zijn, is deze ook in 2016 actief betrokken.