Luchtkwaliteit

Luchtkwaliteit

De luchtkwaliteitsprojecten in de IJmond worden uitgevoerd namens het Platform Milieu & Gezondheid, dat wordt gevormd door de wethouders milieu en de wethouders gezondheid van de vier IJmondgemeenten.
De leden van het platform Milieu & Gezondheid komen periodiek bijeen. Wij ondersteunen het platform op het gebied van milieu en de gemeente Velsen en GGD Kennemerland op het gebied van gezondheid. Daarnaast overlegt het platform met de gedeputeerde van Provincie Noord-Holland, de heer A. Tekin. Het platform wordt voorgezeten door de wethouder gezondheid van de gemeente Velsen.

In 2012 is door de gemeenteraden van de gemeente Beverwijk, Velsen, Heemskerk en Uitgeest de Visie Luchtkwaliteit 2012-2016 vastgesteld. De visie is opgesteld in opdracht van het Platform Milieu & Gezondheid.

In 2016 zijn de volgende activiteiten ontplooid.

Evaluatie visie Luchtkwaliteit 2012-2016 en opstellen nieuwe visie Luchtkwaliteit 2017-2021

De huidige Visie liep in 2016 af en is daarom geëvalueerd. Begin 2016 is gestart met de evaluatie. Hiervoor zijn diverse gesprekken met stakeholders gevoerd, o.a. wijkplatforms, Haven Amsterdam, Tata Steel en Provincie Noord-Holland. De resultaten zijn teruggekoppeld aan de IJmondcolleges en -raden.

Ook de uitgevoerde maatregelen zijn opgenomen in het evaluatierapport. Uit de evaluatie kon worden geconcludeerd dat de visie Luchtkwaliteit IJmond 2012-2016 haar meerwaarde heeft bewezen. Er zijn diverse maatregelen getroffen, waaronder de extra fietspont, walstroom in de Zeehaven IJmuiden en de reconstructie van de Velsertraverse. Ook belangrijk is dat de verbetering van de luchtkwaliteit zowel regionaal als nationaal op de agenda staat.

Bij het vaststellen van het Milieubeleidsplannen in gemeente Velsen en gemeente Beverwijk is eind 2015 in de raad aangegeven dat verbetering van de luchtkwaliteit op de agenda moet blijven. Toen is de wens en ambitie uitgesproken om een nieuwe, actuele visie te ontwikkelen. Gedurende de evaluatie is dit direct gerealiseerd, waarbij de uitkomsten van de evaluatie zijn meegenomen in de nieuwe visie Luchtkwaliteit 2017-2021. Belangrijk punt hierin is dat er meer wordt ingezet op lokale bronnen en de lokale bijdrage aan de luchtkwaliteit.

Eind 2016 is  de nieuwe visie afgerond en aangeboden ter besluitvorming. Het besluitvormingsproces zal in 2017 plaatsvinden.

Milieudialoog

In het najaar van 2012 is gestart met de milieudialoog. IJmondgemeenten en Provincie Noord-Holland hebben het initiatief genomen om met diverse regionale partijen om tafel te gaan en te onderzoeken op welke manier, gezamenlijk, de kwaliteit van de leefomgeving in de IJmond kan worden verbeterd. De partijen vinden het belangrijk om de balans te vinden tussen enerzijds economische ontwikkeling en anderzijds een gezonde leefomgeving. Om invulling te geven aan deze doelstelling zitten, naast de IJmondgemeenten en de provincie, ook Tata Steel, gemeente Amsterdam, het ministerie van Infrastructuur & Milieu, Rijkswaterstaat West-Nederland, Zeehaven IJmuiden N.V., de Haven- en Ondernemersvereniging IJmond en Havenbedrijf Amsterdam aan tafel.

In 2016 is de milieudialoog vervolgd. Tijdens de bijeenkomsten van de Milieudialoog IJmond in het voorjaar van 2016 is onder andere gekeken naar de luchtkwaliteit in zwaar belaste gebieden, de herinrichting van het meetnet IJmond, ontwikkelingen in de Averijhaven, ontwikkelingen bij Tata Steel en de gezondheidsmonitor IJmond.

Tevens is de wens uitgesproken voor een eventuele verbreding van de onderwerpen in de milieudialoog. Tot nu toe betreft het voornamelijk de luchtkwaliteit in de IJmond. In een volgende milieudialoog zal hier verder op worden ingegaan.

Gevoelige bestemmingenbeleid

Het gevoelige bestemmingenbeleid is geborgd in de milieubeleidsplannen van gemeenten Beverwijk en Velsen. De implementatie hiervan zal worden meegenomen bij de uitvoering van de nieuwe Visie Luchtkwaliteit.

Meetnet IJmond

Het datarapport over de gemeten luchtkwaliteit in 2015 is in zomer van 2016 gepubliceerd. Samenvattend kan worden gesteld dat in 2015 de concentraties van de meeste componenten in de IJmond ten opzichte van 2014 zijn gedaald. Een opvallende uitzondering hierop is de stijging van de Benzo(a)pyreenconcentratie te Wijk aan Zee. Uit nadere analyse is gebleken dat de stijging vermoedelijk komt door de ongunstige meteo-omstandigheden in december (veel zuidenwind).

Bijzonder detail in 2015 was de afname van de achtergrondconcentratie op meetstation De Rijp van PM10. Deze is in 2015 5,8μg/m3 gedaald ten opzichte van 2014. De afname van de PM10 concentratie op de andere meetstations varieert van 0,6μg/m3 op meetstation Reijndersweg tot 5,3μg/m3 op meetstation IJmuiden en toont daarmee een gevarieerde daling.

In 2015 is ten opzichte van 2014 meer wind, meer neerslag, minder oostenwind en meer westenwind voorgekomen. Volgens het KNMI is 2015 over heel Nederland beschouwd een warm en zonnig jaar geweest met een normale hoeveelheid neerslag, het RIVM heeft specifiek voor het trendonderzoek op basis hiervan over 2015 de laagste ‘meteofactor voor PM10’ sinds 1999 berekend. Dit wil zeggen dat 2015 uit oogpunt van PM10 als uitzonderlijk gunstig jaar kan worden bestempeld. Op de zes meetstations in de IJmond wordt in 2015 aan alle wettelijke grens- en richtwaarden voldaan.

De gemiddelde PM10 dalingen tussen 2008 en 2015 zijn op de stations in de IJmond (op IJmuiden na) sterker dan de landelijke trend voor de (regionale)achtergrond.

Voortgang Meetnet IJmond

Begin 2014 is het evaluatierapport van het meetnet gepubliceerd. Hierin zijn de meetresultaten over de periode 2011 – 2013 geëvalueerd. Sindsdien zijn betrokken partijen intensief met elkaar in gesprek geweest over het vervolg van het meetnet. De discussie vond voornamelijk plaats over de nut en noodzaak van de meetpunten Staalstraat en Reyndersweg, de twee meetpunten die in 2011 zijn toegevoegd. Meerdere partijen vonden dat deze twee meetpunten opgeheven konden worden. De IJmondgemeenten konden zich hier niet in vinden. Hierbij speelde vanuit de IJmond het belang om de bronnen van het Tata Steel-terrein goed in beeld te kunnen houden en de trendontwikkeling van fijn stof op de meetstations te kunnen blijven volgen, gezien de ontwikkelingen van o.a. Averijhaven,  nieuwe zeesluis en de eventuele productiegroei van Tata Steel. Voor alle partijen was het uitgangspunt voor de aanpassing van het meetnet om kostenneutraal te blijven. Bestuurlijke gesprekken hebben er uiteindelijk toe geleid dat de IJmondgemeenten, vanaf 1 januari 2017, de meetstations Staalstraat en Reyndersweg overnemen van Provincie Noord-Holland. Op deze manier kunnen fijn stof (PM10 en PM2,5) metingen worden gecontinueerd op deze twee meetstations. Alle partijen konden zich vinden in het uitbreiden van het meetpakket in bewoond gebied.

Ook zijn er nog enkele andere uitbreiding die gerealiseerd zijn:

  • Naar aanleiding van recente onderzoeken en signalen vanuit de samenleving zullen de meetstations Kanaaldijk (IJmuiden) en Banjaert (Wijk aan Zee) vanaf 1 januari 2017 worden uitgebreid met roetmeters. Hiervoor worden twee roetmeters aangeschaft.
  • Bij meetstation Beverwijk-West worden zware metalen en PAK’s toegevoegd aan het te meten stoffenpakket.
  • Aan meetstation De Rijp zal meten van PM2,5 worden toegevoegd. Dit meetstation dient als achtergrondstation voor de IJmond.

Gezondheidsmonitor IJmond

De GGD heeft binnen de Gezondheidsmonitor 2012 in regio Kennemerland een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar de gezondheidsbeleving in de IJmond. Tegelijkertijd heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in opdracht van de staatssecretaris onderzoek uitgevoerd naar medicijngebruik op basis van apothekersgegevens in de IJmond. Beide onderzoeken vormen tezamen de Gezondheidsmonitor IJmond.

In de tweede helft van 2016 zijn de enquêtes verstuurd voor deze tweede IJmondiale Gezondheidsmonitor. Deze gezondheidsmonitor heeft de volgende doelstellingen:

  • Het periodiek bepalen van de gezondheidssituatie in de regio IJmond, samenhangend met de luchtkwaliteit
  • Eventuele veranderingen in de beleving/hinder van bewoners van de IJmond in relatie tot de woonomgeving vaststellen  (in de tijd en hoog-laag belast door industrie)
  • Vinger aan de pols te houden

De monitor geeft lokale informatie en inzicht in de gezondheidseffecten (chronische aandoeningen, ongerustheid en hinder) van inwoners in relatie tot de leefomgeving.

Om het onderzoek te begeleiden is een adviescommissie opgericht, waarin diverse partijen zijn vertegenwoordigd waaronder bewoners, een  longarts en een huisarts, gemeenten, Omgevingsdienst IJmond, GGD Kennemerland en Amsterdam en RIVM.

Het Platform Milieu & Gezondheid fungeert als stuurgroep voor de uitvoering van de gezondheidsmonitor IJmond.

Begin 2018 wordt de eindrapportage verwacht.

Afronding NSL subsidie

Op 1 augustus 2009 is het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) in werking getreden. Dit subsidieprogramma had in de eerste instantie een looptijd tot 1 augustus 2014, maar is ondertussen verlengd tot 1 januari 2017.

Het NSL is opgebouwd uit regionale luchtkwaliteitsplannen, ook wel het Regionale Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit Noordvleugel (RSL Noordvleugel) genoemd, met maatregelen die ertoe moeten leiden dat zowel tijdig aan de Europese normen wordt voldaan, als dat er rekening wordt gehouden met noodzakelijke ruimtelijke ontwikkelingen. Jaarlijks wordt de voortgang van de uit te voeren maatregelen en het halen van de normen gemonitord door het Ministerie van Infrastructuur & Milieu.

In juni 2012 is de Visie Luchtkwaliteit IJmond vastgesteld door de raden van de vier IJmondgemeenten. Eén van de aspecten in de Visie is de gebiedsgerichte aanpak, inmiddels bekend als de Milieudialoog. Eind 2013 heeft de dialoog onder andere geresulteerd in het verkrijgen van een extra NSL subsidie van het Rijk ter waarde van € 2,1 miljoen voor een pakket aan maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit in de IJmond. Inclusief de verplichte cofinanciering komen de totale beschikbare middelen uit op een subsidie van € 4,2 miljoen tot 2016.

In de afgelopen jaren zijn met deze subsidiegelden diverse projecten uitgevoerd ter verbetering van de luchtkwaliteit. In voorgaande rapportages zijn diverse projecten al uitgevoerd en afgerond en in de jaarverslagen van Omgevingsdienst IJmond aan de orde gekomen. Een aantal projecten hiervan heeft IJmond Bereikbaar uitgevoerd, waaronder fietsstimulering.

In 2016 zijn de laatste projecten uitgevoerd, waarvan 2 nog een doorloop hebben in 2017. De doorloop van deze projecten is afgestemd met Provincie Noord-Holland. Het gaat om de fietspont en walstroom aan de kade van de Grote Hout.

Walstroom NAM kade

Bij de reconstructie van NAM-kade wordt walstroom meegenomen in het kader van het NSL-programma. Er worden diverse aansluitpunten voor walstroom mogelijk gemaakt. In 2016 zijn de civiele werkzaamheden op de kade uitgevoerd. Voor de aanleg van de walstroom is een offerte aangevraagd. Er zullen in 2017 diverse punten voor aansluitingsmogelijkheden voor walstroom worden gemaakt.

Slimme & Gezonde Stad

Naar aanleiding van het programma Slimme & Gezonde Stad van het Rijk is in 2016 een aantal bijeenkomsten bijgewoond. Dit is een programma met de ambitie om de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. De doelen van dit programma sluiten aan bij de Visie Luchtkwaliteit.

Schone brandstoffen (LNG)

In 2016 is ingezet op het bevorderen het gebruik van de brandstof LNG door transporteurs en verladers. Tijdens het LNG-diner in IJmuiden zijn daar, in samenwerking met provincie en enkele grote verladers en vervoerders, afspraken over gemaakt.